Thứ Năm, ngày 12 tháng 3 năm 2015

Lo

Phm Hng Sơn

“Li kêu gi Tưởng nim s kin Gc Ma ti Hà Ni và Sài Gòn” ca nhóm No-U Hà Ni (được đăng ti trên nhiu trang mng), ngoài ni dung chính nhm xin dương tinh thn yêu nước, chng s xâm ln ca Trung Cng (Trung Hoa Cng sn), có hai thông đip tôi cho là rt đáng bàn:

1.     phn cui li kêu gi có câu mang tính hiu triu: “…, đ khng đnh dân tc Vit Nam không bao gi khut phc ngoi bang,..”

Đc câu này và nhìn sang nước Nga hin nay chúng ta có th hiu được ti sao nước Nga vn mãi chìm đm trong nn chính tr đc tài hu cng sn và hiu được ti sao Putin – mt đc tài lỳ lợm, ác đc – li đang tn hưởng ch s tín nhim cao vt t chính dân Nga sau khi phương Tây áp đt các lnh trng pht kinh tế nhm vào chính th đc tài ca Putin.

Cũng ch nhìn mt cách hn hp, riêng trong lch s Vit Nam trong thế k 20, chúng ta cũng thy rõ, cái bi kch hin nay ca Vit Nam cũng mt phn ln là vì nhiu người đã nghe theo Đng Cng sn Vit Nam quyết “không khut phc ngoi bang” Pháp, M (và “ngy-tay sai ca ngoi bang”). Th đt mt gi đnh: “Nếu nhân dân min Bc (và c mt phn min Nam) không nghe theo Đng Cng sn Vit Nam đ quyết “không khut phc ngoi bang” M hay Pháp thì lch s bây gi ra sao? Vit Nam ngày nay xu hơn hin trng hay s tt như Nouvelle-Calédonie, Hàn Quc hay là xp x Thailand?”

Do đó vn đ chính và lâu dài ca nhân loi không phi là “ngoi bang” hay “ni bang”, “ni tc” hay “ngoi tc” mà là có tiến b, có dân ch t do, có tôn trng nhân quyn, có mang li hnh phúc, phát trin vng bn cho con người hay không.

2.     Dưới li kêu gi có câu:  “Đ ngh các lc lượng công an bo v người dân, x lý ngay các hin tượng côn đ, móc túi, phá đám nếu có.”

Câu này làm tôi liên tưởng ti ging điu thường có ca các bài viết trên h thng truyn thông nhà nước v các “nhà dân ch”, trong đó phn kết thường cũng có li kêu gi “x lý” các đi tượng mà h đ cp. Và đc bit là t “phá đám”. Vì “phá đám” là mt t tru tượng, mơ h, thiếu chính xác, có tính qui chp to ra mt ác cm đi vi dư lun. Ví d chính quyn đc tài thường to dư lun cho nhng phn bin đi kháng hoc thm chí mt thái đ sng khác vi h là “phá đám”, nhưng không đ cho bàn lun thế nào là “phá đám”, ri ra tay trn áp.

Thc ra trong mt xã hi dân ch vi tinh thn cơ bn là thượng tôn lut pháp (rule of law), mi người được sng t do trong các không gian do pháp lut qui đnh và t chu trách nhim trước pháp lut. Không ai có quyn “x lý” ai c, k c công an. Nhng người trưởng thành hiu biết trong xã hi dân ch đu hiu rng mi hành đng ca công dân sai hay đúng là căn c vào vic đi chiếu vi pháp lut (qua mt h thng tư pháp đc lp và mt truyn thông t do). Nên công dân dân ch ch s pháp lut ch không s bt c viên chc nhà nước nào, k c CÔNG AN. Do đó vic kêu gi lc lượng công an đ “x lý” ai đó không phi là tư duy ca các công dân dân ch.

Có th nhng người son tho e ngi s chp mũ ca chính quyn nên đưa ra mt thông đip có tính xác đnh tư cách bn thân là ôn hòa, tôn trng pháp lut đng thi cnh báo chính quyn phi thc thi nhim v gi gìn trt t, pháp lut và không nên to ra nhng hành đng xâm phm các quyn t do ca nhng người biu tình ôn hòa như đã tng xy ra. Nhưng khi kêu gọi « công an » và dùng t “phá đám”, nhng người son tho vô tình đã dùng li mt li tư duy cũ k, thiếu chính xác, thiếu trưởng thành ca chính đc tài.

Tư duy đc đoán, cm tính, thiếu khoan dung vi khác bit và tinh thn dân tc thiếu tnh táo (unenlightened nationalism) còn rt nng trong xã hi Vit Nam hin nay là điu đã rõ. Nhưng điu đáng nói là nhng th đó li th hin mt nhóm “xã hi dân s” có  nhiu người còn rt tr.

Tn dng truyn thng yêu nước, chng ngoi xâm (đích thc) ca dân tc đ vn đng tiến b cho xã hi là mt phương pháp không sai. Nhưng cách thc đó có nhng hn chế, thm chí là nguy him, vì có th b đc tài li dng hoc rơi tr li đc tài, nếu chúng ta không đ ý ti các tinh thn căn bn ca Dân ch, Nhân quyn.